“Good morning Vietnam!” groet DJ Adrian Cronauer de Amerikaanse soldaten in Vietnam. Omdat Adrian gespeeld wordt door Robin Williams, verwacht ik een hyperenergieke komedie over een mafketel in de Vietnamese jungle. De clown op totaal de verkeerde plek. Een ongeleid projectiel zonder enig besef van de militaire rangorde. Het kan niet anders of dit wordt een gekkenhuis. Apocalypse Now aan het lachgas. Zoiets. Nou, nee. Niet echt. Good Morning Vietnam! is nog steeds van plan er een dolle boel van te maken. Alleen wel op een andere manier.
Williams houdt zich opvallend rustig. Bedaard. De eerste paar grappen zijn eerder zijdelings gemompelde opmerkingen die voor gegrinnik zorgen. Pas als hij in het radiohok zit gaat hij los. Stemmetjes, seksueel getinte grappen en rock en roll. Een beetje waar Williams naam mee maakte op het podium. De soldaten gaan stuk, hogerop wordt minder hard gelachen om Adrians opstandige natuur.
Williams’ ingehouden spel gaat goed samen met de losse doch precieze regiestijl van Barry Levinson (en niet Barry Sonnenfeld, zoals ik eigenlijk dacht…). Zoals de camera hier wordt bediend krijgt Good Morning, Vietnam! het karakter van een documentaire, waarbij alles en iedereen kalmpjes wordt geobserveerd. De komedie is in balans met de gruwelen van de oorlog, zodat de film niet te veel doorslaat naar malligheid. Er is een reden dat de troepen baat hebben bij Adrians grappen.
Levinson kiest ook voor bijzondere shots. Als in een café een gevecht escaleert richt hij de camera op een tafel waar een flesje bier is omgevallen. Het bier druppelt op de grond, het gevecht is beperkt tot een verzameling geluiden. Waarom? Geen idee. Wellicht wordt zo de zinloosheid van (oorlogs)geweld benadrukt. Dat soort beelden benadrukken nog even de excentrieke natuur van de film.
Good Morning, Vietnam is dus niet, zoals ik verwachtte, de olifant in de porseleinen kast. Eerder het geestverruimende pilletje met trage werking. Levinson en Williams presenteren geen reeks onophoudelijke dijenkletsers, maar wel voor een licht ontregelende anti-oorlogsfilm.
Ik moest vaak denken aan MASH, waar Levinsons komedie een geestelijke en stilistische verwantschap mee heeft. Het gevoel van de hippie in de oorlog, de botsing van twee verschillende culturen die toch met elkaar door één deur zullen moeten, hoe lastig dat ook kan worden.
Het grote verschil is dat Robert Altmans meesterwerk weinig onderscheid maakte tussen hoofdpersonen en bijfiguren. Good Morning, Vietnam! is nog altijd de show van Williams. Een tegendraadse komedie over het zachtjes omver duwen van heilige huisjes.