Jazz. De swingende muziek van improvisatie, samenwerken en competitiedrang, gespeeld in rokerige clubs of kroegen aan de gracht. Gary Oldman verwees naar dit genre toen hij het creatieve proces achter zijn enige regiefilm Nil by Mouth beschreef. Ik begrijp wel waarom. Oldmans regiedebuut is een opwindend en onvoorspelbaar sfeerportret waarin alcohol, drugs en slap gelul over seks de hoofdrol spelen.

Van de acteurs werd wel tekstvastigheid verwacht (dus niet te veel improviseren), net als fanatieke musici grepen ze de kans om in het spotlicht te te staan. De camera heeft de lastige taak om ongemakkelijk dicht op de spelers te zitten en schuift nerveus heen en weer om iedereen aandacht te geven.

Midden in de kakofonie van elkaar overlappende dialogen en chaotische situaties staat Ray Winstone. Ik weet niet of Oldman hem bewust gebruikte om Nil by Mouth een basis te geven, hij is wel het heldere leidmotief, de acteur die de ruige wereld van Oldmans debuut een duidelijke en herkenbare smoel geeft.

Als ik nog een andere naam moet noemen die mij bij is gebleven dan is het Kathy Burke. Zij en Winstone halen het beste in elkaar naar boven, als twee hoofdinstrumenten die elkaar blijven uitdagen. Winstone brak door met zijn rol. Burke werkt gestaag door, maar is volgens mij nooit echt een bekende naam geworden.

De jazz van Nil by Mouth is smerig, rauw en geladen. Net zo gejaagd en intens als de acteerstijl van Oldman. Jammer dat hij niet vaker achter de camera heeft gestaan. Ik had graag meer regie-werk van hem gezien.

Mijn Letterboxd-oordeel: 4.5