Bij John Wayne moet ik altijd denken aan persoonlijkheidsacteurs, zoals Clint Eastwood, die in eerste instantie leunen op hun natuurlijke charisma. Daar zet je inderdaad één goede vertolking mee neer. Maar dat levert ook wel een eentonig oeuvre op. Was hij niet bekend van overwegend één rol, namelijk die van de cowboy of sheriff die vocht tegen onrecht? Toch, als ik zijn nalatenschap kan geloven is hij de filmgeschiedenisboeken ingegaan als één van de beste acteurs ooit. Hij heeft hij een recordaantal keren de rol van “leading man” gespeeld.
Wayne was iemand die hoe dan ook de aandacht opeiste, in het middelpunt moest staan. Zijn naam werd prominent op de filmposter gezet. Het betekende immers garantie dat de film geld opleverde. Zat ik er dan naast en had Wayne meer in zijn mars dan ik veronderstel?
Ik besloot het uit te zoeken met El Dorado op. Naast Wayne komen ook Robert Mitchum en een jonge James Caan voorbij. Dus dit beloofde in ieder geval een western met veel testosteron te worden. Wayne is Cole Thornton, een huurling die goed bevriend is met nieuwbakken sheriff J.P. Harrah (Mitchum).
Er is iets aan de hand tussen twee families wat weer leidt tot geruzie, het smeden van plannetjes, veel over weer geschiet en een kwaadaardige kerel die achter de tralies beland en daar vooral ook moet blijven.
De plot kon mij eerlijk gezegd niet zo heel veel schelen. Belangrijker vond ik dat mijn mening over Wayne kantelde. Hij is geen Marlon Brando die helemaal in zijn rol verdwijnt, Wayne kan echt wel acteren. Hij staat er. Resoluut. Er is geen manier om aan hem te ontsnappen. En soms is hij verrassend subtiel. In de scènes die hij met Mitchum moet delen (ook de meester van het ingehouden acteerwerk) tillen de twee spelers elkaar op en gaat er een sterk magnetiserende werking van ze uit.
Op de achtergrond breekt intussen de hel uit, gecombineerd met een merkwaardig gevoel voor humor. Kogels, bloed en lachen. El Dorado is een bijzondere mix van stijlen. Omdat Howard Hawks de film net zo zelfverzekerd regisseert als dat Wayne zich profileert voor de camera, voelt El Dorado geen moment gekunsteld.
Later begreep ik dat El Dorado in zekere zin een remake is van Rio Bravo, een andere klassieker met Wayne. Kennelijk vond Hawks de blauwdruk van die film zo sterk dat hij besloot om hem opnieuw te gebruiken. Die western staat nu ook op mijn kijklijst. Eens zien wat Wayne daarvan heeft gemaakt.
Regie: Howard Hawks. Met: John Wayne en Robert Mitchum
