Als kind van de jaren negentig kende ik Godzilla als een uit de klauwen gegroeide hagedis, een soepel en snel bewegende “dinosaurus” die New York in puin achterlaat. Het ultieme filmmonster met een onverzadigbare honger naar vis. Pas jaren later begreep ik waar het wezen echt voor stond. Niet alleen als excuus om flink uit te pakken met Amerikaanse vaderlandsliefde en ratelende geweren. Hij symboliseert ook post-oorlog Japan. Om niet te vergeten de gruwelijke nasleep van Hiroshima.
Godzilla Minus One, sinds eind december vorig jaar in de bioscoop, grijpt terug naar die symboliek.
Godzilla wordt nogal bruusk geïntroduceerd op een eiland waar geheel toevallig kamikazepiloot Koichi een pauzelanding heeft gemaakt. Een paar minuten later, nadat het monster iedereen heeft vermalen dan wel platgestampt, zit Koichi ineens in een boot naar huis. Geen woord over de zwaar traumatiserende gebeurtenis.
Waarom niet, in godsnaam? Hij is ternauwernood aan de dood ontsnapt. Misschien dat hij even in therapie moet, zoiets?
Maar dan, als hij terug thuis wordt geconfronteerd met de ruïnes die de oorlog heeft achtergelaten, begint het mij te dagen. Godzilla ís de oorlog. Het monster van het trauma. Een open wond die gedicht moet worden. Koichi wil helemaal niet praten over de ervaringen op het eiland. Hij wil de strijd vergeten, doorgaan met zijn leven.
Eén probleem: de strijd weigert hem met rust te laten. Net als met de meeste trauma’s duikt Godzilla op in Koichis dromen. Het monster is onverwoestbaar. Het leger kan nog zoveel ammunitie op hem afvuren, Godzilla beschikt over regeneratieve krachten. In tegenstelling tot het monster uit 1998 beweegt hij langzaam. Log. Alsof zijn kolossale omvang hem zwaar in de weg zit.
Omdat hij ieder moment kan verschijnen, is er sprake van aanhoudende dreiging. Waar hij vandaan komt, of hij überhaupt vernietigd kan worden, niemand die het weet. Godzilla is een mysterie, een tot leven gewekte mythe, de vleesgeworden demon die Koichi tot waanzin drijft.
Takashi Yamazaki komt akelig dichtbij. Hij filmt het gevaarte van onderen, zodat wij heel goed voelen hoe groot het beest is. Sommige actiescènes, zoals met de kapseizende boot, zijn een tikje vertraagd. Op die manier wordt het fysieke van Godzilla benadrukt. Alsof hij niet door de computer is gemaakt, maar daadwerkelijk bestaat. Een nachtmerriemonster, ontsnapt uit één of andere onontdekte krocht, waar misschien nog meer soortgenoten zich schuilhouden.
Godzilla Minus One is die ene zeldzaam goed gelukte combinatie van spektakel en doorleefd drama. Een mooie nieuwe introductie van een klassiek monster.